Aşakdaky mazmun hytaý çeşmesinden maşyn terjimesi arkaly soňraky redaktirlemesiz terjime edildi.
Wýetnam we hytaý dillerini terjime etmek prosesinde köplenç terjimäniň takyklygyna täsir etmek bilen çäklenmän, eýsem düşünişmezliklere ýa-da maglumatyň ýalňyş ýaýradylmagyna hem getirip biljek käbir düşünişmezlikler bolýar. Bu ýerde terjime bilen baglanyşykly käbir umumy düşünişmezlikler we degişli çözgütler bar.
1. Dil gurluşyndaky tapawutlar
Wýetnam we hytaý dilleriniň arasynda grammatika gurluşynda uly tapawutlar bar. Wýetnam dilindäki jümle gurluşy deňeşdirme boýunça çeýedir, işlikler adatça jümleleriň ortasynda ýerleşýär, hytaý dili bolsa eýe, habar we obýektiň kesgitlenen tertibine has köp üns berýär. Bu gurluş tapawudy terjime wagtynda düşünişmezliklere ýa-da maglumatyň ýitmegine aňsatlyk bilen sebäp bolup biler. Mysal üçin, wýetnam dilinde tassyklamany bildirmek üçin goşa inkär ulanylyp bilner, hytaý dilinde bolsa şol bir manyny bermek üçin has aýdyň tassyklama sözlügi gerek.
Bu meseläniň çözgüdi, terjime edilen hytaý sözleminiň hytaý diliniň sözleýiş endiklerine laýyk gelmegini üpjün etmek üçin sözlemiň grammatika gurluşyna degişli üýtgetmeleri girizmekdir. Terjimeçiler asyl tekstiň maksadyny çuňňur düşünmeli we hytaý grammatika düzgünlerine esaslanyp, degişli üýtgetmeleri girizmelidirler.
2. Söz baýlygynyň sözme-söz terjimesi meselesi
Sözlügiň sözme-söz terjimesi terjimede giňden ýaýran ýalňyş düşünjeleriň biridir. Wýetnam we hytaý dillerinde dürli manylara eýe bolan köp sözler bar, hatda olaryň gönüden-göni gabat gelip bolmaýan ýagdaýlary hem bar. Mysal üçin, wýetnam dilindäki "c ả m ơ n" sözi gönüden-göni "sag bol" diýip terjime edilýär, ýöne amaly ulanylyşda hytaý dilindäki "sag bol" sözi has resmi ýa-da güýçli emosional äheňe eýe bolup biler.
Söz baýlygynyň sözme-söz terjime edilmegi sebäpli ýüze çykýan düşünişmezlikleriň öňüni almak üçin terjimeçiler kontekstiň hakyky zerurlyklaryna esaslanyp, degişli hytaý söz baýlygyny saýlamalydyrlar. Asyl tekstiň medeni geçmişini we emosional beýanyny düşünmek üçin, şol bir niýeti aňladyp bilýän hytaý söz baýlygyny saýlamak möhümdir.
3. Idiomalar we Idiomalaryň nädogry ulanylmagy
Idiomalar we idiomalar terjimede köplenç nädogry düşünilýär, sebäbi bu sözler köplenç özboluşly medeni geçmişe we kontekste eýedir. Wýetnam dilinde käbir idiomatik sözler we idiomalar hytaý dilinde takyk gabat gelýän sözlere eýe bolup bilmez. Mysal üçin, wýetnam dilindäki “Đ i ế c kh ô ng s ợ s ú ng” (sözme-söz “ýaragdan gorkmaýan” diýip terjime edilýär) jümlesi hytaý dilinde gönüden-göni gabat gelýän idioma eýe bolup bilmez.
Bu meseläni çözmegiň usuly idiomalaryň ýa-da idiomalaryň manysyny okyjylara sözme-söz terjime däl-de, erkin terjime arkaly ýetirmekdir. Terjimeçiler bu idiomalaryň medeniýetdäki amaly manysyny düşünip, şol bir düşünjeleri bermek üçin meňzeş hytaý sözlemlerini ulanmalydyrlar.
4. Medeni tapawutlar sebäpli dörän düşünişmezlikler
Medeni tapawutlar terjimede ýene bir uly kynçylykdyr. Wýetnam bilen Hytaýyň arasyndaky medeni tapawutlar käbir düşünjeleriň ýa-da sözlemleriň düşünişmezligine sebäp bolup biler. Mysal üçin, Wýetnam medeniýetinde käbir sözlemleriň hytaý dilinde belli bolmadyk ýörite sosial ýa-da taryhy manylary bolup biler.
Medeni tapawutlaryň döredýän meselelerini ýeňip geçmek üçin terjimeçiler iki medeniýeti çuňňur düşünmeli, bu medeniýetleriň özboluşly beýanlaryny anyk kesgitlemeli we terjime wagtynda olary hytaý okyjylarynyň düşünmegi üçin has amatly etmek üçin düşündirip ýa-da düzedip bilmelidirler.
5. Tonda we intonasiýada üýtgeşiklik
Dürli dillerde äheň we intonasiýa tapawutlanyp biler. Wýetnam we hytaý dillerinde sypaýylygy, nygtalyşy ýa-da inkäri beýan etmekde äheňde hem tapawutlar bar. Bu tapawutlar terjime prosesinde emosional reňkleriň ýitmegine ýa-da düşünilmezligine sebäp bolup biler. Mysal üçin, wýetnamlylar sypaýylygy beýan etmek üçin güýçli äheňli sözleri ulanyp bilerler, hytaý dilinde bolsa has ýumşak sözler gerek bolup biler.
Terjimeçiler terjime edilen tekstiň duýgular we sypaýylyk babatda hytaý standartlaryna laýyk gelmegini üpjün etmek üçin öz äheňlerini we intonasiýalaryny hytaý sözleýiş endiklerini göz öňünde tutup düzetmelidirler. Terjimede takyklygy we tebigylygy üpjün etmek üçin dildäki inçe tapawutlara üns beriň.
6. Eýeçilik adalgalarynyň terjimesi
Şahsy atlaryň terjimesi hem giňden ýaýran ýalňyş düşünjedir. Wýetnam we hytaý dillerinde ýer atlary, şahsy atlary, guramaçylyk düzümleri ýaly şahsy atlaryň terjimesinde gapma-garşylyklar bolup biler. Mysal üçin, wýetnam ýer atlarynyň hytaý dilinde köp terjimesi bolup biler, ýöne bu terjimeler hemişe birmeňzeş däl.
Şahsy atlar bilen iş salyşanda terjimeçiler yzygiderlilik prinsipine eýermeli we standartlaşdyrylan terjime usullaryny ulanmaly. Näbelli hususy terminler üçin terjimäniň takyklygyny we yzygiderliligini üpjün etmek üçin degişli materiallara ýa-da hünärmenlere ýüz tutmak aňsat.
7. Sözme-söz terjime bilen erkin terjime arasyndaky deňagramlylyk
Sözme-söz terjime we erkin terjime terjimede iki möhüm usuldyr. Wýetnam dilinden hytaý diline terjimede sözme-söz terjime köplenç düşünişmezliklere ýa-da düşnüksiz manylara getirýär, erkin terjime bolsa asyl tekstiň maksadyny has gowy beýan edip biler. Şeýle-de bolsa, aşa erkin terjime terjimede asyl tekstiň käbir jikme-jiklikleriniň ýa-da aýratynlyklarynyň ýitirilmegine sebäp bolup biler.
Terjimeçiler sözme-söz terjime bilen erkin terjime arasynda deňagramlylygy tapmaly, asyl tekste wepaly bolup, terjimäni hytaý diliniň sözleýiş endiklerine uýgunlaşdyrmalydyrlar. Terjimeçiler asyl teksti çuňňur düşünmek arkaly maglumatyň takyklygyny saklap, terjimäni has tebigy we düşnükli edip bilerler.
8. Kontekstiň we geçmiş bilimleriniň ýetmezçiligi
Terjimeleriň takyklygy köplenç asyl tekstiň kontekstini we geçmişini doly düşünmäge baglydyr. Eger terjimeçi Wýetnam jemgyýeti, taryhy ýa-da däp-dessurlary bilen tanyş däl bolsa, terjime prosesinde käbir jikme-jiklikleri ýa-da düşünişmezlikleri gözden gaçyrmak aňsat.
Bu ýagdaýyň öňüni almak üçin terjimeçiler terjimeden öň degişli sosial, medeni we taryhy geçmişi düşünmek üçin zerur geçmiş barlaglaryny geçirmelidirler. Bu bolsa terjimäniň diňe bir takyk däl, eýsem asyl tekstiň niýetini we medeni manylaryny doly beýan etmegini üpjün edýär.
Wýetnam we hytaý dilleriniň arasyndaky terjime prosesi kynçylyklara we çylşyrymlylyklara baýdyr. Ýokarda agzalan umumy ýalňyş düşünjeleri düşünmek we çözmek terjimäniň takyklygyny we hilini ep-esli ýokarlandyryp biler. Terjimeçiler berk dil binýadyna we medeni bilime eýe bolmaly, şeýle hem dilara aragatnaşykda maglumatyň takyk we netijeli geçirilmegini üpjün etmek üçin terjime başarnyklaryny çeýe ulanmaly.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 28-nji noýabry